Thee ritueel | Jouw moment van rust
Welke thee helpt bij slapen?
Geschreven door: Joanike
Soms liggen de gedachten van de dag er gewoon nog in als je je hoofd op het kussen legt. Je bent moe, maar je hoofd niet. Ken je dat?
Voor mij was dat de reden om mijn avond anders in te gaan delen. Niet meteen naar bed, maar eerst even echt tot rust komen. Met een kopje thee. Het klinkt simpel, en dat is het ook. Maar het werkt.
In dit artikel deel ik welke thee het beste helpt bij slapen, waarom bepaalde kruiden werken en hoe je er een avondritueel van maakt dat je echt bijhoudt. En ik vertel je over mijn eigen avondblend: een mengsel van kamille en citroenmelisse dat ik inmiddels niet meer wegdenk, en dat ik in de winter aanvul met een klein stukje verse gember voor wat extra warmte.
Waarom thee helpt bij een betere nacht
Voordat we de kruiden induiken is het goed om te begrijpen wat er eigenlijk gebeurt als je een kopje warme kruidenthee drinkt voor het slapengaan.
Ten eerste dwingt het je even te stoppen. Je zet water op, wacht tot het de juiste temperatuur heeft, laat de thee trekken. Al dat wachten is eigenlijk een kleine meditatieve handeling die je zenuwstelsel vertelt: het is klaar voor vandaag.
Ten tweede heeft warmte op zichzelf een kalmerend effect. Je lichaamstemperatuur stijgt licht door de warme drank en daalt daarna weer, wat een signaal is voor je lichaam dat het tijd is om te slapen.
Ten derde bevatten bepaalde kruiden stoffen die aantoonbaar bijdragen aan ontspanning. Niet als slaappil, maar als zachte ondersteuning. Dat is precies wat je wilt.
De beste thee voor het slapen gaan
Er zijn een handvol kruiden die keer op keer terugkomen als het gaat om een betere nachtrust. Dit zijn de belangrijkste.
Kamille: de klassieker
Kamille is waarschijnlijk de bekendste slaapthee ter wereld, en niet voor niets. Kamillebloesem bevat apigenine, een stof die bindt aan bepaalde receptoren in de hersenen die ontspanning bevorderen. Het effect is subtiel maar merkbaar, zeker als je er een avondgewoonte van maakt.
Kamille smaakt zacht en bloemig, met een licht zoete ondertoon. Perfect als je niet van sterke smaken houdt. Laat kokend water afkoelen tot ongeveer 90 graden en laat hem vier tot vijf minuten trekken voor het beste resultaat.
Let op: ben je allergisch voor planten uit de composietenfamilie zoals chrysanten of ambrosia, dan kan kamille een reactie geven. Raadpleeg bij twijfel je huisarts.
Verkrijgbaar bij:
Citroenmelisse: voor het drukke hoofd
Citroenmelisse is minder bekend dan kamille maar minstens zo effectief, zeker als jouw probleem meer bij een druk hoofd dan bij een gespannen lichaam ligt. De plant bevat rozemarijnzuur en andere verbindingen die het piekeren temperen en de overgang naar slaap vergemakkelijken.
De smaak is fris en licht citroénachtig, aangenamer dan je misschien zou verwachten van een kruid. Combineer citroenmelisse met kamille voor een zachte avondthee die op beide fronten werkt.
Verkrijgbaar bij:
Lavendel: rustgevend en geurig
Lavendelthee werkt niet alleen via de smaak maar ook via de geur. Linalool, de stof die lavendel zijn kenmerkende geur geeft, heeft aantoonbare kalmerende eigenschappen. Al het inademen van de stoom is al een eerste stap naar ontspanning.
Lavendel als thee is wel iets wennen. De smaak is uitgesproken en bloemig. Begin met een kleine hoeveelheid en combineer het met kamille als de smaak alleen te sterk is.
Verkrijgbaar bij:
Passiekruid: voor een rustig zenuwstelsel
Passiekruid is minder bekend dan kamille maar verdient zeker een plek in je avondkastje. De plant, ook wel passiflora genoemd, bevat stoffen die het zenuwstelsel kalmeren en de overgang naar slaap vergemakkelijken. Onderzoek wijst erop dat passiekruid met name helpt als je moeite hebt om je gedachten te laten gaan, niet zozeer bij het inslapen zelf maar bij het loslaten van de dag.
De smaak is mild en licht kruidig, goed te combineren met kamille of citroenmelisse voor een avondblend die breed werkt.
Let op: passiekruid wordt afgeraden tijdens de zwangerschap. Gebruik je medicijnen voor angst of depressie, overleg dan eerst met je arts.
Verkrijgbaar bij:
Rozenblaadjes: zacht, geurig en onderschat
Rozenblaadjes zijn misschien niet het eerste waar je aan denkt als slaapthee, maar ze zijn zacht kalmerend en werken ook gewoon heerlijk op je zintuigen. De lichte, bloemige geur alleen al nodigt uit om even stil te worden. Rozenblaadjes bevatten daarnaast tannines en flavonoïden die een ontspannend effect hebben op het lichaam.
Als smaak is rozenthee fijn en toegankelijk, licht zoet van zichzelf. Combineer de blaadjes met lavendel of kamille voor een avondthee die net zo mooi ruikt als hij smaakt. Ook visueel zijn de blaadjes in een glazen theepot een klein cadeautje aan jezelf.
Verkrijgbaar bij:
Zo zet je slaapthee op de juiste manier
De kruiden in je thee zijn pas het halve werk. Hoe je ze zet maakt echt verschil, zeker als je wilt dat de kalmerende stoffen goed vrijkomen.
Gebruik water van rond de 95 graden, geen kokend water
Kruiden zijn niet zo dol op een plens kokend heet water. Ze stappen liever in een aangenaam warm bad. Kook je water en laat het één à twee minuten afkoelen voordat je het in je pot of kopje giet. De optimale temperatuur voor kruidenthee ligt tussen de 90 en 100 graden, met een trektijd van vijf tot zeven minuten. Dat is langer dan je misschien gewend bent, maar kruidenthee heeft die tijd nodig om zijn volle smaak en werking af te geven.
Dek je kopje of pot af tijdens het trekken
Dit klinkt als een detail maar het is een belangrijke. Door je pot of kopje af te dekken tijdens het trekken kunnen de etherische oliën niet ontsnappen, en smaakt je thee het allerlekkerste. De condensdruppeltjes die zich ophopen aan de binnenkant van de deksel laat je teruglopen in je kopje.
Hoeveel thee gebruik je?
Gebruik één theelepel kruiden per kop, tenzij anders beschreven, en geef ze de ruimte om hun kleuren, geuren en smaken af te geven aan het water. Een papieren theefilter of een ruime thee-ei werkt beter dan een fijn zeefje dat de kruiden samenperst.
Te sterk of te slap?
Over het algemeen werk je met drie variabelen: de verhouding water en thee, de watertemperatuur en de totale trektijd. Vind je de thee te sterk, gebruik dan minder kruiden en laat hem wat korter trekken. Vind je hem te slap, doe het omgekeerde. Er is geen vaste waarheid, alleen jouw perfecte kopje.
Deze thee kun je beter niet drinken voor het slapengaan
Niet elke thee is geschikt voor de avond. Sommige kruiden en theesoorten hebben precies het tegenovergestelde effect van wat je wilt.
Groene thee en zwarte thee
Beide bevatten cafeïne, ook al weet je dat misschien niet van groene thee. Cafeïne blokkeert adenosine, de stof in je hersenen die je slaperig maakt en je lichaam heeft gemiddeld vijf tot zes uur nodig om de cafeïne af te breken. Een kopje groene thee om vier uur ’s middags kan je om tien uur ’s avonds nog wakker houden. Bewaar deze voor je ochtend of vroege middag.
Pepermunt
Pepermunt is een populaire avondthee maar voor veel mensen werkt hij juist verkeerd. De menthol activeert het zenuwstelsel en kan alertheid opwekken in plaats van rust. Bovendien kan pepermunt brandend maagzuur verergeren als je ’s avonds laat eet. Lekker overdag, maar niet als slaapthee.
Gember in grote hoeveelheden
Gember is verwarmend en heeft een licht stimulerend effect. Een grote mok sterke gemberthee vlak voor het slapen gaan is voor veel mensen te activerend. Een klein stukje als toevoeging aan een kalmerende blend, zoals ik zelf doe in de winter, is iets heel anders dan gember als hoofdkruid. De hoeveelheid maakt het verschil.
Zoethout in grote hoeveelheden
Zoethout wordt soms toegevoegd aan avondthee om de smaak te verzachten, en dat is in kleine hoeveelheden prima. Maar bij regelmatig gebruik van grotere hoeveelheden kan zoethout de bloeddruk verhogen. Als je bloeddruk aan de hoge kant is, houd hier dan rekening mee.
Rode fruitthee met rozenbottel of hibiscus
Deze thee is van nature cafeïnevrij en klinken onschuldig, maar hibiscus en rozenbottel bevatten veel vitamine C en organische zuren die je spijsvertering activeren. Voor sommige mensen is dat prima, maar als je gevoelig bent voor een onrustige buik ’s nachts, kun je deze beter overdag drinken.
Mijn eigen avondblend
Ik drink elke avond hetzelfde mengsel, en ik heb het op een gegeven moment gewoon zelf samengesteld. Geen pakje, geen label, gewoon twee kruiden die voor mij werken: kamille en citroenmelisse in gelijke delen.
Kamille voor het loslaten van het lichaam, citroenmelisse voor het stiltezetten van het hoofd. Die combinatie is voor mij de kern van een goede avond.
In de zomer laat ik het daarbij. Maar zodra het najaar komt en de avonden kouder worden, voeg ik een paar plakjes verse gember toe. Gember is eigenlijk geen slaapkruid, maar een kleine hoeveelheid geeft de blend een verwarmende ondertoon die in de winter precies goed voelt. Niet genoeg om je wakker te houden, wel genoeg om je van binnen een beetje op te warmen voordat je onder de dekens kruipt.
Mijn recept voor twee koppen:
Doe een afgestreken theelepel gedroogde kamille en een afgestreken theelepel gedroogde citroenmelisse in een theepot met filter. In de winter voeg ik daar twee of drie dunne plakjes verse gember aan toe. Giet water van ongeveer 95 graden erop, dek de pot af en laat vijf tot zeven minuten trekken.
Meer is het niet. En het werkt. Voor mij althans.
Klaar voor gebruik: de beste slaapthee sets
Als je niet zelf wilt mixen zijn er mooie kant-en-klare slaapthee blends die kamille, citroenmelisse en lavendel combineren. Hieronder vind je een paar opties die ik zelf goed vind.
Een avondritueel opbouwen dat je bijhoudt
De beste slaapthee ter wereld helpt niet als je hem één keer drinkt en daarna vergeet. Het gaat om herhaling. Hier zijn drie dingen die ik heb geleerd over het opbouwen van een avondritueel met thee.
Koppel het aan iets wat je al doet. Zet de fluitketel op als je je tanden poetst, of direct na het avondeten. Door de thee te koppelen aan een bestaande gewoonte vergeet je het minder snel.
Maak het visueel aantrekkelijk. Een mooie theepot of een glas waar je blij van wordt maakt het verschil. Het klinkt frivool maar het werkt. Als je thee zetten een klein momentje van plezier is in plaats van een taakje, doe je het vaker.
Neem er echt de tijd voor. Geen thee zetten terwijl je tegelijk je telefoon checkt. Vijf minuten bewust wachten tot de thee klaar is, dat is al een begin van ontspanning.
Veelgestelde vragen over slaapthee:
Hoe lang voor het slapen gaan moet ik slaapthee drinken?
Drink je slaapthee bij voorkeur dertig tot zestig minuten voor het slapen gaan. Zo heeft je lichaam de tijd om de kalmerende stoffen op te nemen en loop je niet het risico dat je midden in de nacht naar de wc moet..
Mag ik slaapthee elke avond drinken?
Ja, kruidenthee van kamille, citroenmelisse en rozenblaadjes kun je dagelijks drinken zonder bezwaar. Voor passiekruid wordt aangeraden om het niet maandenlang onafgebroken te gebruiken. Neem af en toe een pauze van een paar weken en overleg met je arts als je het structureel wilt inzetten.
Heeft losse thee meer effect dan theezakjes?
Losse thee bevat over het algemeen meer werkzame stoffen omdat de kruiden minder verwerkt zijn. Het effect kan sterker zijn, maar het belangrijkste is dat je een thee vindt die je lekker vindt en die je bijhoudt.
Werkt slaapthee ook bij kinderen?
Kamille in kleine hoeveelheden wordt soms gegeven aan kinderen, maar raadpleeg altijd een arts of kinderarts voordat je kruidenthee geeft aan kinderen jonger dan twaalf jaar.
Tot slot
Een kopje slaapthee lost geen chronische slaapproblemen op. Maar als onderdeel van een rustiger avond kan het echt een verschil maken. Niet als medicijn, maar als ritueel.
Begin klein. Kies één kruid dat je aanspreekt, zet hem morgenavond en kijk hoe je je voelt. Dat is alles.
De informatie in dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vervangt geen medisch advies. Raadpleeg altijd een arts bij aanhoudende slaapproblemen of als je medicijnen gebruikt.